کنکاشی در زمینه تعدد زوجات در آثار شهید مطهری

 

 

اما از نظر زن، چند شوهری هم با طبیعت زن منافی است و هم با منافع وی. زن از مرد فقط عاملی برای ارضای غرایز جنسی خود نمی خواهد که گفته می شود هرچه بیشتر بهتر، زن از مرد موجودی می خواهد که قلب او را در اختیار داشته باشد، حامی و مدافع او باشد، برای او فداکاری نماید، زحمت بکشد و پول درآورد. احتیاجات مالی وسیع زن را همواره مرد به عنوان یک فداکار تأمین کرده است. بهترین و نیرومندترین مشوق مرد به کار و فعالیت نیز کانون خانوادگی او یعنی همسر و فرزندان بوده است. زن در چند شوهری هرگز نمی توانسته حمایت و محبت و عواطف خالصانه یک مرد را نسبت به خود جلب کند. از این رو، چند شوهری نظیر روسپی گری همواره مورد تنفر زن بوده است. (همان، ص 288-302)

استاد مطهری، تعدد زوجات (چند زنی) را جزء حقوق زن می داند نه جزء حقوق مرد و آن را به عنوان تکلیفی برای مرد می داند. البته نظر اسلام این گونه است و این که واقعیت اجتماعی به گونه ای دیگر است به اسلام ربطی ندارد. ایشان معتقدند سه نوع علت برای چند همسری وجود دارد:

1. جنبه زور، ظلم و استبداد و علت اقتصادی که فروختن فرزند هم جزو آن بود. بدیهی است که تعدد زوجاتی که به خاطر این هدف وحشیانه و ظالمانه (بهره کشی اقتصادی) باشد نامشروع است.

2. علل حقوقی: نازابودن زن، یائسه شدن او، احتیاج مرد به فرزند یا نیازمندی قبیله یا کشور به کثرت نفوس و به طور کلی، علل طبیعی که زن و مرد را از لحاظ ارضای جنسی و یا از لحاظ تولید فرزند در وضع نامساوی قرار می دهد.

3. توجیه عقلانی: علت سوم بیش از آن است که فقط «مجوز» تعدد زوجات برای مرد یا اجتماع محسوب گردد، بلکه موجب حقی است که از جانب زن و موجب تکلیفی است به عهده مرد و اجتماع، و این علت فزونی زن بر مرد است. اگر فرض کنیم در گذشته یا زمان حاضر عدد زنان آماده به ازدواج بر عدد مردان آماده به ازدواج فزونی دارد، به گونه ای که اگر تک همسری تنها صورت قانونی ازدواج باشد، گروهی از زنان بی شوهر از تشکیل زندگی خانوادگی محروم می مانند، چند زنی به عنوان «حقی» برای زنان محروم و «تکلیفی» به عهده مردان و زنان متأهل محسوب می شود. حق تأهل از طبیعی ترین حقوق بشری است. هیچ انسانی را از این حق به هیچ نامی و تحت هیچ عنوانی نمی توان محروم کرد. حق تأهل حقی است که هر فرد بر اجتماع خود پیدا می کند. اجتماع نمی تواند کاری کند که نتیجه آن محروم ماندن گروهی از این حق باشد. در صورت فزونی عدد زنان آماده به ازدواج نسبت به مردان آماده به ازدواج، قانون انحصار ازدواج به تک همسری با این حق طبیعی منافی است. پس این قانون خلاف حقوق طبیعی بشر است. استادمطهری علت سوم را توجیه عقلانی برای چند همسری می داند (همان، ص 302) و معتقد است برای اثبات این مدعا دو مقدمه باید روشن شود: یکی این که ثابت شود طبق آمار قطعی و مسلم، عده زنان آماده ازدواج بر عدد مردان آماده ازدواج فزونی دارد. دیگر اینکه اگر چنین چیزی وجود پیدا کند، از جنبه حقوق بشری و انسانی موجب حقی می شود برای زنان محروم بر عهده مردان و زنان متأهل. ایشان سپس از طریق آماری اثبات می کند که نسبت مردان آماده به ازدواج کمتر از نسبت زنان آماده به ازدواج است. استاد دو دلیل برای این مسئله ذکر می کند: یکی اینکه دوره بلوغ دختران پیش از دوره بلوغ پسران است؛ به همین دلیل، معمولاً در قوانین جهان سن قانونی دختران از سن قانونی پسران پایین تر است و عملاً اکثریت قریب به اتفاق ازدواج ها میان مردان و زنانی صورت می گیرد که مردان به طور متوسط پنج سال از زنان بزرگ ترند. علت دوم این است که تلفات جنس مذکر از تلفات جنس مؤنث بیشتر است. این مسئله موجب بر هم خوردن سنین ازدواج می شود. بدین روی، ممکن است در یک کشور موجب عدد اناث و مذکور مساوی باشد، اما در طبقه آماده به ازدواج تعداد زنان فزونی می گیرد.

بنابراین، اگر تک همسری تنها صورت قانونی ازدواج باشد، عملاً گروه زیادی از زنان حق طبیعی و انسانی «حق تأهل» محروم می مانند و از این رو، به نظر ایشان، تنها با قانون تجویز تعدد زوجات است که این حق طبیعی احیا می گردد. (همان، ص 314) البته این بدان معنا نیست که استاد مطهری چند همسری را ترویج کنند، بلکه ایشان تک همسری را بهتر می دانند و معتقدند روح زندگی زناشویی که وحدت و یگانگی است در زوجیت اختصاصی بهتر و کاملتر پیدا می شود و چند همسری را برای نجات تک همسری تجویز می کنند؛ چرا که به واسطه ضرورت های اجتماعی بخصوص فزونی نسبت عده زنان نیازمند به ازدواج بر مردان، تک همسری مطلق عملاً در خطر افتاده است. تک همسری مطلق که شامل تمام خانواده ها شود افسانه ای بیش نیست. بنابراین، یکی دو راه در پیش است: یا رسمیت یافتن تعدد زوجات و چند همسری عده ای از مردان متأهل - که از ده درصد تجاوز نمی کند - و یا بازگذاشتن راه معشوقه بازی که در این صورت، اکثریت قریب به اتفاق مردان متأهل عملاً دارای چند همسر خواهند بود. (همان، ص 330)

بنابراین، با توجه به تأکید استاد مطهری بر نقش ضرورت های اجتماعی در چند همسری مردان، با از میان رفتن این ضرورت اجتماعی تجویز چند همسری هم باطل می شود؛ بخصوص که ایشان تاکید دارند تک همسری بهتر از چند همسری است. البته جای بحث درباره این فرض که اگر تعداد مردان در آستانه ازدواج نسبت به زنان فرونی بگیرد، آن موقع تکلیف چیست و ضرورت اجتماعی چه چیزی را ایجاب می کند، در کتاب ایشان خالی است.

منبع: نشریه بانوان شیعه شماره 22

/ 26 نظر / 208 بازدید
نمایش نظرات قبلی
زهرا

لیلاخانم باادب من زن اولم. ولی روزگار شوهرم را سیاه میکنم اگه بره زنی رو صیغه کنه ولی اگه روزی مثل مرد بیاد بگه میخواد زن دیگه را به عقد دائم در بیاره من راضی میشم. من رضایت دارم شما رضایت نداری چرا مثل مرغ پر کنده بال بال میزنی؟ فکر کردی این همه که صیغه صیغه میکنی شوهر تو هم نمیره صیغه کنه؟ اینقد زن هستند که حوصله شوهر را ندارند و مثل زینب خانم دوست دارن با خوابیدن با مردهای مختلف را تجربه کنند اون از راه حلال.زینب دنبال مرد متاهل نیست ولی مردهای متاهل که دیگه تو این جامعه به کسی رحم نمی کنند ولی اگه به مردی گفته بشه که بره خرخ زنی را بده و عقد دائم بکنه جونش در میاد. من نمیگم شما به شوهرت بگو زن بگیره زن و شوهری راضی هستندما چرا باید توهین کنیم زنی که میگه میخواد با ده تا مرد باشه نمیتونی جلوشو بگیری بزار بره. اینقدر از تعدد زوجات بد نگیم و به خودمون نگیریم.

علی

سلام علي رضا اکبري هستم،27ساله، ومجردم ،وضعيت ماليم اصلا خوب نيست،دنبال يکيم که با شرايط مالي من کنار بياد و يا کمکم کنه، يه خانم مجرد 27 تا40 ساله که قصد ازدواج داره مشخصاتشو لطف کنه به ايميلم پيامک کنه ،تا به قصد ازدواج دايم آشنا بشيم،اگه مطلقه يا بيوه هم باشه و يا مشکل خاصي داشته باشه،داراي فرزند باشه و غيره اشکال نداره،فقط اهل زندگي باشه، با هم اشنا ميشيم 0.9.3.0.3.3.8.3.2.0.2.

یوحنا

داش علی خودتو خیلی ساده جلوه دادی یا خیلی ساده هستی از چاله در نیای بیفتی تو چاه

نگین

وای خدای من چه آدمای عجیب و غریبی پیدا میشن [تعجب] فقط یه چیزی! آدمی که زبونش به دشنام باز میشه و یا آدمی که بی حیایی تو کلامش موج میزنه، حرفاشون خیلی قابل استناد نیست زهرا خانم ممنونم از کامنت های بجا و محترمانه تون [گل][تایید]

عبدالله مومن

خواهران و برادران عزيز مواظب باشيد كه كسي به حامي ازدواج موقت و غيره . سركارتان نگذارد !!! [زبان]

عبدالله مومن

زهرا خانم بنظر من . يك زن حتي اگر حضرت ساره زن حضرت ابراهيم هم باشد . وقتي ببيند كه شوهرش مهر زني ديگر مانند حضرت هاجر را به دل دارد و با او ازدواج كرده است . طاقت نمي آورد و كارهاي ناپخته اي مي كند كه ممكن است خيلي هم عجيب باشد. بنابر اين . ازين كه گفته ايد كه با ازدواج دوم شوهر خود به صورت رسمي . موافقيد و نه ازدواج موفت ! كمي تا قسمتي باور كردني نيست. زيرا وقتي شما با ازدواج شوهرتان با زني ديگر به صورت ازدواج موفت كه پس از زمان كوتاهي به اتمام مي رسد مخالفيد چكونه مي شود كه با ازدواج دائم او كه براي همه عمر شما و شوهرتان و هوويتان خواهدبود موافق باشيد ؟!!! [چشمک] بنظر من اگر بيشتر زناني كه مسئله ازدواج دوباره شوهران خود با زنان ديگر را داشته اند . قبلا" در پي حل منطقي موضوع برمي آمدند به آن گرفتار نمي شدند اكنون هم . بنظر ميرسد كه هر چه اين كار را كشدارتر كنند و گير غيرمنطقي رفتاري با شوهران خود داشته باشند . باعث بيشتر شدن مشكل و نه حل و يا كمتر كردن موضوع را خواهندكرد !!!

ناشناس

جناب یوحنا مودب باش وانقدرخودت رودست بالانگیرودرست حرف بزن .مااگه تااخرعمرمجردبمونیم بهترتاباادمایی شبیه توازدواج کنیم.

ناشناس

حالم بهم میخوره ازادمایی که کمال زن رودرازدواجش میبینن .حالم ازین دنیای مردسالاری بهم میخوره.

ناشناس

حالا انگارچه اش دهن سوزی هستیدکه زنای بیوه روزیربال وپرتون بگیریدمن میخوام صدسال سیاه مجردباشم وخوش بگزرونم عقلمو مگه ازدست دادم برم بایه مردچندزنه زندگی کنم من برای اینجورادماتره هم خردنمیکنم.خداییش شمامردها خیلی پرویید.فکرکردیدکی هستید

ناشناس

حواستون باشه خیلی دارین به دختراتوهین میکنین که همش میگین دخترادر ارزوی ازدواجن فعلاکه من دارم برعکسشومیبینم ولی شماها انقدرعقده ای هستین که قبول نمیکنین این موضوع روپاشیدبریدخودتون رودرمان کنیدتاینکهروهوس بازیتون سرپوش بزارین